Presupuesto di Entidat Públiko Boneiru ta mas ku un resúmen di entrada i gastunan. Ta e dokumento den kual ta tradusí gobernashon di Kolegio Ehekutivo finansieramente i ku kual Konseho Insular por ehersé su ròl di kòntròl.
Hustamente p'esei Lei di finansa di entidatnan públiko Bonaire, Sint Eustatius i Saba (FinBES) konosé un prosedura formal di presupuesto. E konsepto di presupuesto mester duna sufisiente bista riba posishon finansiero, entrada i gastunan i e eskoho di gobernashon di Entidat Públiko. Cft i finalmente Konseho Insular mester por forma un huisio responsabel abase di esaki.
Di Kolegio Ehekutivo pa Cft i Konseho Insular
Segun artíkulo 17 di Lei FinBES, e prosedura di presupuesto ta stipulá. Kolegio ehekutivo ta manda e konsepto di presupuesto promé pa Kolegio di supervishon finansiero (Cft) pa kontrolá esaki abase di e kriterianan legal. Despues Cft tin dos siman pa duna su konseho, ku su konklushonnan i kualke rekomendashon pa ahustá e konsepto di presupuesto.
Despues di esaki, Kolegio Ehekutivo mester presentá e konsepto di presupuesto na Konseho Insular pa mas tardá dia 1 di sèptèmber, indikando kon a tene kuenta ku e konseho di Cft Despues ku e dokumento a keda publiká, Konseho Insular por trata e presupuesto i finalmente fiha esaki.
E prosedura legal ta; ku Cft ta konsehá i kontrolá, mientrastantu ku Konseho Insular finalmente ta karga e responsabilidat pa fiha e presupuesto.

E aña akí e prosedura akí a keda frená na un punto di importansia. Cft a risibí e konsepto di presupuesto 2027 dia 17 di ougùstùs. Den su reakshon di 28 di ougùstùs Cft ta indiká ku e presupuesto no ta kumpli ku rekisitonan den kalidat di e Lei FinBES. Pa e motibu akí Cft no por forma un huisio responsabel riba e karakter realístiko di e presupuesto i e desaroyo finansiero.
Ademas, segun Cft, no ta trata di un fayo pa promé biaha. Rekomendashonnan similar a keda duná den rondanan anterior di presupuesto. P'esei Cft ta papia di fayonan ku un karakter struktural.
Pe motibu aki Cft a manda e presupuesto bèk. Boneiru mester ahustá e konsepto di presupuesto i atrobe present'é pa Konseho Insular pa mas tardá 28 di sèptèmber 2026. Ku esaki ta kibra e skema di tempu legal tambe. No ta alkansá e ‘deadline’ di 1 di sèptèmber pa presentá e presupuesto na Konseho Insular.

Cft ta rekonosé ku Kolegio Ehekutivo aktual ta formalmente responsabel pa e konsepto di presupuesto, pero na mes momento ta señalá problemátika den maneho finansiero i un falta di disiplina den e siklo di presupuesto ku ta eksistí pa mas tempu kaba. Instabilidat den gobernashon tambe ta keda menshoná komo un faktor ku ta hasi kontinuidat mas difísil. Esaki ta hasi e situashon mas grandi ku e simpel pregunta si un dokumento a keda entregá na tempu.
Ultimo tempu a enfatisá regularmente e importansia di profeshonalisashon i konosementu di eksperto spesífiko den e aparato públiko. Esaki riba su mes ta lógiko: kuestionnan finansiero kompliká ta eksigí hende ku konosementu, eksperensia i responsabilidat.
Pero profeshonalismo finalmente ta haña nifikashon pa medio di resultadonan. Ora ku ta presentá ekspertisio komo un motibu importante pa asumí responsabilidat den gobernashon i pa e balorashon ku ta bai ku esaki, e mester ta kompañá tambe pa sierto nivel di kalidat den polítika, planifikashon finansiero, ehekushon I responsabilisashon. Hustamente p'esei ta notabel ku Cft ta konstatá atrobe fayonan riba tereno ku ta esensial pa un gobernashon finansiero profeshonal. Sigur ora ta trata di puntonan ku ya a haña rekomendashon anteriormente.
Esaki no mester ta un huisio riba personanan individual. Si e ta un pregunta legítimo kon e invershonnan den eksperensia, profeshonalisashon i fortifikashon di e organisashon ta tradusí su mes finalmente den e kalidat di gobernashon.
Kiko awor?
Konseho negativo di e presupuesto no ta nifiká ku Boneiru no por fiha un presupuesto pa 2027. E ta nifiká sí ku e konsepto di presupuesto mester mehorá promé ku e prosedura por kontinuá. Ku esaki Kolegio Ehekutivo ta haña oportunidat te ku 28 di sèptèmber pa ahustá e presupuesto i present'é atrobe na Cft. Den esaki Cft a pidi eksplísitamente pa inkluí e rekomendashonnan anterior i tuma medidanan konkreto pa fortifiká e aparato.
Despues e responsabilidat polítiko ta bini den kuadro atrobe. Konseho Insular finalmente lo mester evaluá kiko Kolegio Ehekutivo a presentá i kiko ta e eskohonan ku a hasi den dje. P'esei e pregunta mas importante no ta solamente si Boneiru ta fiha un presupuesto, pero tambe kiko e presupuesto ta bisa di e kalidat di gobernashon su tras.
Despues ku Konseho Insular aprobá e presupuesto, Kolegio Ehekutivo mester manda esaki dentro di 2 siman na e Minister, via College Financieel Toezicht (Cft). Esaki mester sosodé promé ku 15 di novèmber.
E Minister tin 2 siman pa tuma un desishon, ku posibilidat di 2 siman èkstra. Si no tin desishon dentro di e periodo, e presupuesto ta keda konsiderá aprobá outomatikamente.
Si e aprobashon keda rechasá, Bestuurscollege mester prepará un presupuesto di nobo.
Un prosedura di presupuesto ta despues di tur kos un kadena di maneho, finansa, supervishon, desishon polítiko i responsabilisashon. Ora un di e wowonan ey ta faya strukturalmente, esaki no ta toka solamente un dokumento, pero e konfiansa den e manera ku ta manehá rekursonan públiko.
P'esei e presupuesto 2027 no ta risibí solamente un ‘deadline’ nobo. E ta risibí tambe un momento pa demostrá si e profeshonalisashon anunsiá ta tradusí su mes di bèrdat den un mihó gobernashon finansiero.

Kargando komentarionan...